Жігітпен жүру ұят па?

Британдық Vogue-тағы «Is Having a Boyfriend Embarrassing Now?» (Қазіргі кезде жігітпен жүру ұят па?) мақаласы интернетте қызу талқыланып жатыр. USA Today, Yahoo Lifestyle және Medium медиалары бұл тақырыпты әлеуметтік қысым, заманауи романтика және гендерлік рөлдер тұрғысынан саралады.

1. Әлеуметтік желі дәуіріндегі “көрінбейтін қарым-қатынас”

Америка медиасында жастар қарым-қатынасты бұрынғыдай ашық жарияламайды. Ашық көрсету пікір мен сыни көзқарастарды шақырады, сондықтан көпшілігі “low-profile relationship” (жеке, көпшілік назарынсыз қарым-қатынас) тактикасын қолданады.

Қазақстанда да жастар қарым-қатынасты некеге дейін жеке қалдыруды жөн көреді. Бұл ұят емес, керісінше әдеп пен дәстүрді сақтау мәдениеті.

2. “Гетерофатализм” (heterofatalism) және эмоционалдық қорғаныс

Vogue мақаласында heterofatalism (әйелдердің гетеросексуалды қарым-қатынастан үмітін төмендету, “жігіт бәрібір көңілімді қалдырады” деп ойлау) деген ұғым қарастырылған. Бұл жаңа буынның эмоциялық қорғаныс механизмі. Қазақстанда жастар қарым-қатынасты некеге дейін ашық жарияламайды, бірақ бұл қорғаныс немесе жеке кеңістікті сақтау болып саналады.

3. Дәстүршіл идеологиялар және “tradwife” (традициялық әйел, отбасы мен үйге басымдық беретін әйел) қозғалысы

Батыста кей консервативті пікір иелері қарым-қатынасты жасыруды “ер адамды менсінбеу” деп бағалайды. Қазақстанда бұл дауыстың аналогы жоқ: бізде некеге дейін қарым-қатынасқа қоғам шектеу қояды, бірақ бұл ұят емес, дәстүр мен тәртіптің сақталуы. Ал мұсылман елдерінде некеге дейінгі қарым-қатынасқа қоғамдық және діни нормалар қатты назар аударады. Ашық танысу, болашақ күйеуімен некеге дейінгі кездесулер көп жағдайда көпшілік алдында жарияланбайды. Әсіресе бұл болашақ отбасы үшін әдеп, діни және әлеуметтік нормаларды сақтау тәсілі. Заманауи технологиялар мен әлеуметтік желілерге қарамастан, мұнда да жастар жеке кеңістікті сақтау мен қарым-қатынасты бақылаулы жүргізу жолын таңдайды.

Vogue тақырыбы халықаралық медиада кең талқыға түсті. Қазақстан мен мұсылман елдерінде некеге дейінгі қарым-қатынасты ашық көрсету әдетте қолдау таппайды, бірақ бұл жастар үшін “ұят” емес; керісінше, жеке өмірге құрмет пен әлеуметтік нормаларды сақтау тәсілі болып саналады. Сондықтан жастар қарым-қатынасты жеке, бақылаулы түрде жүргізеді, бұл олардың дәстүр мен заманауи мәдениетті үйлестіре білетінін көрсетеді. Қазіргі романтика тек махаббат қана емес, сонымен қатар жеке кеңістік, әлеуметтік нормалар, дәстүр және діни құндылықтар арасындағы нәзік тепе-теңдікті бейнелейді.