«Жауапсыздық, салғырттық, көзбояушылық»: Тоқаев армиядағы жағдайды сынға алды

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қарулы Күштерді түбегейлі реформалауды тапсырды. Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты мен Қорғаныс министрлігі он күн ішінде әскерді реформалаудың арнайы жоспарын әзірлеуге тиіс, деп хабарлады Ақорда.

Мемлекет басшысы қорғаныс ведомствосының басшылық құрамымен өткізген кеңесте жаңа Қорғаныс министрі Айдос Мырзахметовті таныстырды. Жиын Маңғыстау облысындағы оқу-жаттығу кезінде қаза тапқан 14 әскери қызметшіні бір минут үнсіздікпен еске алудан басталды.

Тоқаев Каспийдегі қайғылы оқиғаға қатаң баға берді. Президенттің айтуынша, бейбіт күнде әскери қызметшілердің қаза табуына бірінші кезекте офицерлердің, оның ішінде генералдардың салғырттығы мен кәсіби біліксіздігі себеп болған. Ол оқу-жаттығуды кім әзірлеп, кім бекіткенін, Бас штабтың қандай рөл атқарғанын және неге Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы оқу-жаттығуда болмағанын анықтауды талап етті.

«Жауапсыздық, салғырттық, көзбояушылық белең алған. Жүйелі жұмыс жоқ. Дағдарыс жағдайындағы іс-қимыл жоспары сын көтермейді», – деді Президент.

Тоқаевтың сөзінше, оқу-жаттығуға қатысқан әскери қызметшілер тиісті жабдықпен, оның ішінде арнайы құтқару кеудешелерімен қамтамасыз етілмеген. Үкіметтік комиссия оқу-жаттығуды дайындау мен өткізуге, әскерді жабдықтауға және қауіпсіздік талаптарының сақталуына жауапты барлық лауазымды тұлғаның әрекетіне баға беруге тиіс.

Бұған қоса Қорғаныс министрлігінде кешенді тексеру басталды. Оның аясында әскери қызметті ұйымдастыру, әскерді жабдықтау, материалдық және қаржылық қамтамасыз ету мәселелері зерделенеді. Комиссияны Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары Аида Балаева басқарады.

Президент әскери қызметшілер лауазымы мен шеніне қарамастан жауапқа тартылатынын ескертті.

«Бұл оқиға армияда олқылықтар өте көп екенін және кәсібилік жетіспейтінін анық көрсетті. Әскерді түбегейлі реформалауды іске асыратын уақыт келді», – деді Тоқаев.

Мемлекет басшысы армияның қазіргі жағдайын да сынға алды.

«Біздің армия өткен ғасырда қалып қойған. Сонымен қатар қолбасшылық жүйесін халықаралық үздік тәжірибеге сай қайта құру керек. (...) Реформаның мақсаты – жаңа үлгідегі әскер жасақтау», – деді Президент.

Тоқаев армияда цифрлық өзгерістер жүргізіп, мүмкіндік болған жерде адам атқаратын жұмысты технологияға жүктеуді тапсырды.

Жаңа Қорғаныс министріне үш негізгі міндет қойылды. Біріншісі – бюджет қаражатының тиімді жұмсалуын қамтамасыз ету. Президент мақсатсыз шығын мен қаржыны талан-таражға салуға жол берілмейтінін айтты. Екіншісі – қазіргі қауіп-қатерлерді ескере отырып Қарулы Күштерді реформалау. Әскери қызметке маман іріктеу мен бағалаудың ашық талаптары енгізілуге тиіс.

Үшінші міндет – әскердегі тәрбие жұмысын күшейту. Президент әрбір әскери қызметшінің өмірі мен қауіпсіздығы бәрінен жоғары тұруға тиіс екенін атап өтті.

«Әскер – қорқыныш пен үрейге толы жер болмауы керек», – деді Тоқаев.

Әскерді реформалау жоспары қазан айының екінші жартысында өтетін Қауіпсіздік Кеңесінің отырысында қаралады. Президент құжаттың нақты әрі кезең-кезеңімен орындалатын жоспар болуын, оны көлемді тұжырымдамаға немесе жол картасына айналдырмауды тапсырды. Реформаны Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты үйлестіреді.