Жаңа Конституция бойынша референдумға қатысуға қазақстандықтардың 70%-дан астамы дайын

2026 жылғы 16 ақпан мен 4 наурыз аралығында жүргізілген әлеуметтік сауалнама нәтижелері қазақстандықтардың конституциялық реформалар жөнінде жоғары деңгейде хабардар екенін көрсетті. Зерттеу барысында елдің 17 облысы мен республикалық маңызы бар үш қаласында тұратын 18 жастан асқан 8 мың респондент қамтылды.

Сауалнама нәтижесіне сәйкес, қатысушылардың 67,1%-ы жаңа Конституция жобасының мазмұнымен толық немесе ішінара таныс екенін айтқан. Ал 27,3%-ы Конституцияның жаңа жобасы талқыланып жатқанын естігенін жеткізген.

Зерттеу барысында респонденттердің басым бөлігі – 90,9%-ы жаңа Конституцияны қабылдауды қолдайтынын білдірді. Оның ішінде 67,1%-ы реформаны толық қолдайтынын айтса, 23,8%-ы көбіне қолдайтынын мәлімдеген.

Жаңа Конституция жобасындағы қоғамның негізгі құндылықтарын нығайтуға және азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған нормалар ерекше қолдауға ие болды. Атап айтқанда, табиғатты қорғау қағидатын Конституцияда бекітуді респонденттердің 95%-ы қолдаса, мәдениет, білім, ғылым және инновация құндылықтарын айқындауды 91,6%-ы құптаған. Сонымен қатар азаматтардың цифрлық ортадағы дербес деректерін қорғауды 89,9% қолдады. Ал некені ер мен әйелдің ерікті әрі тең құқықты одағы ретінде белгілеуді 86,7% респондент мақұлдаған.

Сауалнама деректері конституциялық реформаның қоғамда кеңінен талқыланып жатқанын көрсетті. Көбіне бұл мәселе отбасы мүшелері арасында (40,1%), достар мен таныстар арасында (29,9%), сондай-ақ әріптестер арасында (24,2%) сөз болады.

Жаңа Конституция жөнінде пікір қалыптастыру барысында азаматтар негізінен заңгерлерге, сарапшылар қауымдастығына, саясаттанушылар мен әлеуметтанушыларға, журналистерге, азаматтық қоғам өкілдеріне, депутаттар мен мемлекеттік қайраткерлерге сенім артады.

2026 жылғы 15 наурызға жоспарланған республикалық референдум қарсаңында халықтың электоралдық белсенділігі жоғары екені байқалады. «Сіз референдумға барып, дауыс бересіз бе?» деген сұраққа респонденттердің 74,8%-ы қатысуға ниетті екенін білдірген.

Дауыс беруге қатысуды жоспарлап отырғандардың ішінде 90,9%-ы жаңа Конституцияны қабылдауды қолдайтынын айтқан. Ал 4,6%-ы қарсы екенін білдірсе, 4,5%-ы әлі нақты шешім қабылдамаған.

Сауалнамаға қатысушылардың айтуынша, референдум туралы негізгі ақпарат көздері – әлеуметтік желілер, интернет-басылымдар және теледидар жаңалықтары. Респонденттердің 34,8%-ы ақпаратты әлеуметтік желілердегі жазбалардан алса, 32,1%-ы интернет-БАҚ жаңалықтарын, 30,6%-ы теледидар жаңалықтарын атайды. Сонымен қатар әр бесінші қатысушы әлеуметтік желілердегі қысқа видеоларды негізгі ақпарат көзі ретінде көрсеткен.

Зерттеу қорытындылары азаматтардың елдегі маңызды мемлекеттік үдерістерге белсенді қызығушылық танытып отырғанын көрсетеді. Респонденттердің басым бөлігі жаңа Конституция жобасын әзірлеу барысында қарапайым азаматтардың пікірлері ескерілген деп санайды.

Аталған әлеуметтік сауалнама 2026 жылғы 16 ақпан мен 4 наурыз аралығында Демократия институтының жеке қаражаты есебінен жүргізілді. Іріктеме репрезентативті сипатқа ие. Зерттеуге 17 облыс пен республикалық маңызы бар үш қаланың – Астана, Алматы және Шымкенттің 18 жастан асқан тұрғындары қатысты. Жалпы іріктелген жиынтық көлемі 8 мың респондентті құрады. Статистикалық қателік мөлшері ±3,02%. Сауалнама Орталық сайлау комиссиясының жазбаша хабарламасы негізінде жүргізілген.