Зейнетақы жинағына берілетін мемлекеттік кепілдік жойылмақ: Сарапшылар пікір білдірді

Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы жинақтарының кірістілігі инфляция деңгейінен төмен болған жағдайда айырмасын мемлекет есебінен өтеу тетігін жою көзделіп отыр, деп хабарлады «31 арна».

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің түсіндіруінше, бұл кепілдік азаматтар зейнетақы жинағын кім басқаратынын өздері таңдай алмаған кезде енгізілген. Ол уақытта инвестициялық саясатты мемлекет жүргізгендіктен, жинақ табысы инфляциядан төмендесе, айырмасын өтеу міндетін де өз мойнына алған.

Өзгерістер күшіне енсе, қазақстандықтар зейнетақы жинағының барлығын жеке инвестициялық компаниялардың басқаруына бере алады. Сарапшылар табысы жоғары қорды таңдаған салымшылар саны артуы мүмкін екенін айтады. Алайда табыс артқан сайын тәуекел де көбейеді.

Public Policy Research Center директоры Меруерт Махмұтова жеке қорлардың бәрі бірдей табысты жұмыс істей бермейтінін ескертті.

«2013 жылға дейін, яғни барлық зейнетақы активі Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына біріктірілгенге дейін жекеменшік зейнетақы қорлары көп болды. Олардың бәрі бірдей табысты болған жоқ. Қазір де солай. Кейбір қорлардың банкротқа ұшырауы мүмкін екенін түсіну керек», – деді ол.

Сарапшылар өзгерістің бір себебі бюджет шығынын азайту болуы мүмкін деп есептейді. Өйткені жинақ табысы мен инфляция арасындағы айырма мемлекет қазынасынан төленеді. Жаңа тәртіп азаматтарға жинағын өз қалауынша басқаруға мүмкіндік бергенімен, инвестициялық шешім қабылдау үшін қаржылық білім қажет.

AERC бас директоры Жаныбек Айғазин қор нарығындағы табысты алдын ала дәл болжау мүмкін емес екенін айтты.

«Болашақтағы инфляция деңгейіне қатысты болжамдардың өзі әртүрлі. Қор нарығының қалай өзгеретінін алдын ала айту қиын. Сондықтан мұнда әр адамның қаржы сауаты шешуші рөл атқарады», – деді сарапшы.

Еңбек министрлігі ұсынылған өзгерістер мемлекеттің зейнетақы жүйесін бақылаудан толық бас тартатынын білдірмейтінін мәлімдеді. Зейнетақы активтерін басқару бұрынғыдай бірнеше деңгейлі бақылауда болады.