Ұлттық банк борышкердің шотында ең төменгі күнкөріс мөлшерін қалдыруды қолдады

Қазақстанда сот орындаушысы борышкердің банк шотын бұғаттаған кезде де оның күнкөрісіне қажетті ең төменгі соманы қалдыру ұсынылды. Ұлттық банк бұл мәселені заңмен реттеуді қолдады. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Данияр Вағапов депутаттық сауалға берген жауабында мәлімдеді.

7 қазанда Құрылтай депутаты Алмас Мұхаметов қарызы бар адамның шотында күнделікті қажеттілігіне жететін ең төменгі ақша міндетті түрде қалуы керек деген ұсыныс айтқан.

Қазір банктің өзі мерзімі өткен несие қарызын өндірген жағдайда белгілі бір қорғаныс бар. Банк шоттағы немесе заңды тұлға мен жеке кәсіпкерден түскен ақшаның 50%-дан астамын ұстай алмайды. Бұған қоса, клиенттің шотында ай сайын екі күнкөріс минимумы – 2026 жылы 101 702 теңге қалуға тиіс.

Жалақы немесе басқа табыс сот орындаушысы арқылы өндірілген жағдайда да борышкерге түскен ақшаның кемінде 50%-ы қалуы керек. Оның мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінен кем болмауға тиіс.

Алайда бұл талап алимент өндіруге, денсаулыққа келтірілген зиянды өтеуге және асыраушысынан айырылуға байланысты төлемдерге қолданылмайды.

Мәселе сот орындаушысы банкке өндіріп алу туралы өкім жіберген кезде туындайды. Ұлттық банктің түсіндіруінше, қазіргі заңда мұндай жағдайда борышкердің шотында күнкөріс минимумын міндетті түрде қалдыру талабы жоқ. Банк сот орындаушысының өкімін шоттағы немесе кейін түсетін ақша есебінен орындауға міндетті.

Тағы бір мәселе – сот орындаушылары борышкердің әр банктегі бірнеше шотын бір мезгілде қарыздың толық сомасына бұғаттай алады. Соның салдарынан бұғатталған жалпы ақша нақты берешектен бірнеше есе көп болуы мүмкін.

Осыған байланысты Ұлттық банк заңнамаға үш өзгеріс енгізуді ұсынып отыр: сот орындаушысының өндіріп алу туралы өкімін орындаған кезде борышкерге кемінде күнкөріс минимумын қалдыру; бірнеше банк шоты болған жағдайда оларды бұғаттау тәртібін нақтылау; қажетті сома бір шотта бұғатталса, басқа шоттарға салынған бұғатты қайтаруға банктерге мүмкіндік беру.

Ұлттық банк бұл ұсыныстарды Әділет министрлігіне жолдаған.

Әзірге бұл өзгерістер күшіне енген жоқ. Оларды іске асыру үшін атқарушылық іс жүргізу және төлемдер туралы заңнамаға өзгеріс енгізу қажет.