ШҚО Ертістің бірыңғай цифрлық паспортын жасауды ұсынды

Шығыс Қазақстан облысы Ертіс өзенінің бірыңғай цифрлық паспортын жасауды, өзен арқылы жүк тасымалын дамытуды және су қорын бірлесіп қорғауды ұсынды. Бастамалар Павлодарда өтіп жатқан «Ертіс – достық пен даму өзені» халықаралық форумында көтерілді.

Форумда ШҚО әкімі Нұрымбет Сақтағанов өзендегі кеме қатынасын сумен қамту, энергетика, ауыл шаруашылығы және экологиялық қауіпсіздік мәселелерімен қатар дамыту қажеттігін айтты. Оның сөзінше, қазір Қазақстан мен Ресей арасында қажетті құқықтық негіз қалыптасып, тиісті меморандумдарға қол қойылған және зерттеу жұмыстары жүргізіліп жатыр.

«Келесі навигациялық кезеңді нақты бірлескен жобалармен бастаймыз деп үміттенемін», – деді Нұрымбет Сақтағанов.

Өңір ұсынған негізгі жобалардың бірі – Ертістің бірыңғай цифрлық паспорты. Ақпараттық жүйеге өзеннің тереңдігі мен су сапасы, жағалаудың жай-күйі, балық қоры, кеме жүруге жарамды бөліктері және гидротехникалық құрылыстар туралы мәліметтер енгізілмек. Деректер тұрақты түрде жаңартылып отырады.

Жоба жүзеге асса, өңірлер жүк тасымалын жоспарлау, өзен түбін тереңдету және порттарды дамыту кезінде ортақ деректерге сүйене алады. Бастаманы іске асыру үшін Қазақстан мен Ресейдің мемлекеттік органдары, өңірлері және ғылыми ұйымдары өкілдерінен бірлескен жұмыс тобын құру ұсынылды.

Форумда Шығыс Қазақстан облысы Тұғыл ауылындағы Зайсан көлінде өзен портын құру мүмкіндігін де таныстырды. Қазір жоба пысықталып жатыр. Болашақ портқа қолданыстағы айлақ, қойма және жүк тиеу-түсіру орындары негіз бола алады.

Жоба аясында ұзындығы 99 шақырым болатын Тұғыл – Майқапшағай теміржол желісін пайдалану мүмкіндігі де қарастырылып отыр. Порт арқылы кварц құмы, гранит, қиыршық тас, бентонит және басқа да жүктерді тасымалдау ұсынылған. Алдын ала есеп бойынша, олардың жалпы көлемі бір кеме қатынасы маусымында 3 миллион тоннадан асуы мүмкін.

Келесі кезеңде жүк жөнелтушілермен бірге нақты көлем, тасымал бағыттары мен олардың экономикалық тиімділігі есептелмек. ШҚО билігі өзен арқылы жүк тасымалын дамыту кәсіпкерлікке жаңа мүмкіндік беріп, жұмыс орындарын ашуға ықпал етеді деп есептейді.

Омбы облысының губернаторы Виталий Хоценко Қазақстан мен Ресей өңірлерінің Ертіс бойындағы ынтымақтастығына тоқталды.

«Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сақтағановтың біздің құрлықтағы шекарамыз бар, бірақ суда шекара жоқ деген сөзі маған ерекше ұнады. Табиғатта шекара болмайды деген ойдың астарында, шын мәнінде, өте терең мағына жатыр», – деді ол.

Павлодар облысының әкімі Асайын Байханов жаңа экономикалық жобалар Ертісті сақтау ісімен қатар жүруге тиіс екенін айтты. Оның сөзінше, өңірлер өз жоспарларын өзара үйлестіріп, форумда көтерілген ұсыныстарды нақты іске ұластыруы қажет.

ШҚО әкімі өзеннің экологиялық жағдайына да назар аударды. Ол балықтардың уылдырық шашатын жерлерін қоса алғанда, табиғи тұрғыдан осал аумақтарды бірлесіп зерттеуді ұсынды. Инфрақұрылымдық жобаларды ғылыми зерттеулер мен қоршаған ортаға жүргізілетін бақылау нәтижелеріне сүйеніп жоспарлау қажеттігін айтты.

Сонымен бірге жолаушы тасымалы мен өзен туризмін дамыту мәселесі көтерілді. Шығыс Қазақстан облысы Ресей және Қытайдың кеме жасау кәсіпорындарымен бірлесіп, жолаушылар кемелерін жаңарту мүмкіндігін қарастырып жатыр.

Нұрымбет Сақтағанов цифрлық паспорт, жүк тасымалы, ғылыми зерттеулер мен экологиялық бақылауға қатысты ұсыныстарды мерзімі мен жауапты тараптары көрсетілген бірыңғай жол картасына біріктіруді ұсынды. Сондай-ақ келесі «Ертіс – достық пен даму өзені» халықаралық форумын 2027 жылы Шығыс Қазақстан облысында өткізу ұсынылды.