ШҚО-да Конституциялық Сот шешімдері аясында азаматтардың құқықтарын қорғау мәселелері талқыланды

Шығыс Қазақстан облысында «Қазақстанның жаңа Конституциясы: институционалдық өзгерістер және құқықтық мемлекетті дамыту» тақырыбында ауқымды ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Шараға сот жүйесі мен құқық қорғау органдарының өкілдері, Парламент депутаттары, ғалымдар, заңгерлер және азаматтық сектор мүшелері қатысты.

Алқалы жиынды ашқан ШҚО әкімі Нұрымбет Сақтағанов Конституцияның мемлекет өміріндегі рөліне тоқталып, оның тек құқықтық құжат қана емес, қоғамдық тұрақтылық пен азаматтық келісімнің берік негізі екенін атап өтті.

«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасымен елімізде ашықтық, әділдік және заң үстемдігі қағидаттарына негізделген ауқымды жаңғыру бағыты жүзеге асырылып келеді. Бүгінде алдымызда заңның мүлтіксіз орындалуын қамтамасыз етумен қатар, қоғамда жоғары құқықтық мәдениетті қалыптастыру, жауапкершілік пен азаматтық сананы нығайту міндеті тұр. Жас ұрпақ Конституцияны тек құқықтық құжат ретінде ғана емес, өз құқықтарын, мүмкіндіктері мен болашағын қорғайтын нақты тетік ретінде қабылдауы қажет», – деді ШҚО әкімі.

Конференция барысында ҚР Конституциялық Сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов сөз сөйлеп, жаңа Конституция аясында орын алып жатқан оң өзгерістер мен азаматтардың құқықтарын қорғаудың нақты мысалдарына тоқталды. Атап айтқанда, ол Конституциялық Соттың ағымдағы жылдың 18 мамырында қабылдаған маңызды шешімін таныстырды.

Аталған іс ШҚО облыстық соты төрағасының ұсынымы негізінде қаралып, Әлеуметтік кодекстің жекелеген нормаларының Конституцияға сәйкестігі зерделенген. Мәселенің туындауына ШҚО-ның Ұлан ауданында тұрған, кейін шетелге қоныс аударған азаматшаның жағдайы себеп болған. Жиырмы жылдан астам еңбек өтілі бар азаматша зейнет жасына жеткен соң Өскемен қаласына келіп, зейнетақысын рәсімдеуге өтініш берген. Алайда, Әлеуметтік кодекстегі талаптарға сәйкес, оған Қазақстан аумағында тұрақты тұрмайтындығы негізінде бас тартылған болатын.

Конституциялық Сот бұл мәселеге құқықтық тұрғыдан баға бере отырып, мынадай қорытынды жасады:

Жасына байланысты әлеуметтік қамсыздандыру құқығына Конституциямен кепілдік беріледі.

Зейнетақы — азаматтың көп жылғы еңбек қызметінің нәтижесінде қалыптасқан құқығы, ал оны растайтын негізгі көрсеткіш — еңбек өтілі.

Азаматтың тұрақты тұрғылықты жері оның заңды түрде зейнетақы алу құқығын шектеуге немесе кедергі болуға тиіс емес.

«Бұл — Конституциялық Соттың, сот жүйесінің және азаматтық қоғамның өзара тиімді іс-қимылы нәтижесінде Конституция нормаларының іс жүзінде жүзеге асып, азаматтардың құқықтары нақты қорғалатынын көрсететін айқын мысал», — деп атап өтті Бақыт Нұрмұханов.

Шара аясында заң шығару және құқық саласындағы ғылыми еңбектері, заңнаманы жетілдіруге қосқан үлесі үшін Парламент Мәжілісінің депутаты, заң ғылымдарының докторы Үнзила Шапаққа Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің «Құрметті профессоры» атағы салтанатты түрде табыс етілді.

Сонымен қатар жиын барысында жастардың құқықтық мәдениетін арттыру мақсатында ұйымдастырылған «Әділетті Қазақстанның жаңа Конституциясы» атты студенттер арасындағы байқаудың қорытындысы жарияланып, жеңімпаздар арнайы дипломдармен және бағалы сыйлықтармен марапатталды.