Салық реформасынан кейін қазақстандықтар азық-түлік пен киім-кешектен үнемдей бастады

Салық реформасы күшіне енгеннен кейін Қазақстан тұрғындарының көпшілігінде шығын көлемі артқан. Бұл туралы DEMOSCOPE қоғамдық пікірді жедел мониторингтеу бюросы жүргізген «Салық реформасының жұмысына баға беру» атты зерттеуде айтылды.

Зерттеу нәтижесіне сәйкес, қаңтар айынан бастап респонденттердің 77,6%-ы шығындарының көбейгенін мәлімдеген. Оның ішінде 54,4%-ы шығын айтарлықтай артқанын, ал 23,2%-ы аздап өскенін айтқан.

DEMOSCOPE дерегінше, шығындардың өсуі қазақстандықтарды бірқатар тауарлар мен қызметтерден үнемдеуге мәжбүр еткен. Ең алдымен тұрғындар азық-түлікке (44,5%), киім мен аяқ киімге (36,1%), жеке көлік пен такси қызметіне (28,3%) жұмсалатын қаражатты қысқартқан.

Сонымен қатар респонденттердің 25,8%-ы кафе, мейрамхана және тағам жеткізу қызметтерінен үнемдейтінін айтқан. Тағы 23,2%-ы ойын-сауық пен демалыс шығындарын қысқартса, 20,4%-ы коммуналдық қызметтерге, ал 20,2%-ы дәрі-дәрмек пен медициналық қызметтерге жұмсалатын қаражатты азайтқан.

Зерттеуге қатысқандар жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін бірқатар қиындықтарға тап болғанын да атап өткен. Респонденттердің жартысынан көбі тауарлар мен қызметтердің қымбаттағанын айтқан. Ал 26,3%-ы қаржылық тұрақтылығына алаңдайтынын жеткізген.

Сонымен бірге 16,2%-ы жаңа салық ережелері күрделі екенін айтса, 15%-ы нақты табысы азайғанын мәлімдеген. Тағы 5,1%-ы жұмысынан айырылып қалуы мүмкін деп қауіптенеді.

Зерттеу нәтижесіне сәйкес, респонденттердің 16,6%-ы ешқандай қиындық болмағанын айтқан. Ал 11,4%-ы жаңа Салық кодексі туралы мүлде естімеген.

Сауалнамаға қатысқандардың басым бөлігі қосылған құн салығының өсуінен кейін өмір сапасы нашарлайды деп есептейді. Жалпы алғанда, респонденттердің 65%-ы осындай пікір білдірген. Оның ішінде 40,5%-ы жағдай айтарлықтай нашарлайды деп санаса, 24,5%-ы аздап нашарлайды деп болжап отыр.

Зерттеу авторларының айтуынша, мұндай көзқарас 2025 жылғы қарашада жүргізілген алдыңғы сауалнамамен салыстырғанда күшейген. Сол кезде респонденттердің 61,4%-ы салықтың өсуі өмір сапасына кері әсер етеді деп есептеген, алайда олардың тек 32,4%-ы айтарлықтай нашарлайды деп сенген.