Өскемен ЖЭО-сы кеңейтіледі: жобаға 140 млрд теңге жұмсалады

Шығыс Қазақстан облысында энергетикалық инфрақұрылымды дамытуға бағытталған бірнеше ірі жоба жүзеге асырылып жатыр. Негізгі міндеттердің қатарында Өскемен жылу электр орталығының қуатын арттыру, жаңадан салынып жатқан тұрғын үйлер мен әлеуметтік және коммерциялық нысандарды жылумен қамту, сондай-ақ өңірдегі ірі өнеркәсіп кәсіпорындарын тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз ету бар.

Өскемен қаласындағы энергетикалық инфрақұрылымды одан әрі дамыту қажеттілігі облыс орталығы мен өнеркәсіптік кәсіпорындардың энергияға деген сұранысының артуымен байланысты. Осы бағыттағы негізгі жобалардың бірі – Өскемен ЖЭО-ны кеңейту. Бұдан бөлек, өңір экономикасында маңызды орын алатын Өскемен титан-магний комбинатын тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз ету мәселесі де қарастырылып жатыр.

Биыл облыс орталығында Өскемен ЖЭО-ны кеңейтуге бағытталған үш жылдық жобаны іске асыру басталды. Оның жалпы құны 140 млрд теңгені құрайды. Жоба аясында электр қуаты 100 МВт болатын жаңа турбоагрегат пен жылу қуаты сағатына 130 Гкал болатын қазандық агрегатын орнату көзделген.

Жаңа қуат көздерінің іске қосылуы қаланың жылу энергиясына деген өсіп келе жатқан қажеттілігін өтеуге және жаңадан салынатын нысандарды қолданыстағы жылу желілеріне қосуға мүмкіндік береді. Жобалық есеп бойынша, ЖЭО кеңейтілгеннен кейін қосымша 400-ден астам тұрғын үйді, сондай-ақ әлеуметтік және коммерциялық нысандарды жылумен қамтамасыз етуге мүмкіндік туады.

Жобада қоршаған ортаға түсетін салмақты азайтуға да назар аударылған. Атап айтқанда, заманауи шаң мен газды тазарту жүйелерін енгізу жоспарланып отыр. Есеп бойынша, жаңа технологияларды пайдалану атмосфераға таралатын үлестік шығарындылар көлемін 12,7%-ға азайтуға мүмкіндік береді.

ЖЭО-ны кеңейту жобасын іске асыру кезеңінде 560-қа дейін жұмыс орнын ашу көзделген. Құрылыс аяқталғаннан кейін оның 53-і тұрақты жұмыс орны ретінде сақталады. Құрылыс жұмыстарына негізінен қазақстандық мамандар тартылмақ.

Ал арнайы жабдықтарды монтаждау, іске қосу және баптау жұмыстарына оларды өндіруші кәсіпорындар мен мердігер ұйымдардың осы салаға маманданған қызметкерлері қатысады. Мамандар құрылыс жұмыстарының бекітілген кестесіне сәйкес кезең-кезеңімен тартылатын болады.

Өңір энергетикасындағы тағы бір маңызды мәселе – Өскемен титан-магний комбинатын тұрақты әрі жеткілікті көлемде электр энергиясымен қамтамасыз ету. Кәсіпорын титан кеуегін, титан құймаларын, қорытпалар мен тауарлық магний өндіреді. Комбинат өнімдері сыртқы нарықтарға экспортталып, оның ішінде авиағарыш өнеркәсібінде пайдаланылады.

Титан мен магний өндірісі электр энергиясын көп қажет етеді. Өндірістік үдерістің ерекшелігіне байланысты электр қуатының үздіксіз берілуі кәсіпорын жұмысы үшін айрықша маңызды. Комбинаттың мәліметінше, кейінгі жылдары электр энергиясы құнының өсуі шығарылатын өнімнің өзіндік құнына әсер етіп, кәсіпорынның одан әрі даму мүмкіндігін шектейтін факторлардың біріне айналған.

Соған қарамастан, кәсіпорынды технологиялық тұрғыдан жаңарту жұмыстары жалғасады. Өскемен титан-магний комбинатының 2023-2033 жылдарға арналған жаңғырту бағдарламасы аясында өндіріске жалпы көлемі 207 млрд теңге инвестиция салу жоспарланған. Бұл қаражат өндірістік қуатты жаңартуға, технологиялық үдерістерді жетілдіруге және кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін сақтауға бағытталмақ.

Комбинатты тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз ету тетіктерінің бірі ретінде Өскемен су электр станциясының мүліктік кешенін кәсіпорынның еншілес компаниясы – «UKTMP Green Power» ЖШС-ға ұзақ мерзімге жалға беру мәселесі пысықталып жатыр. Қазір ұсынылып отырған жалдау мерзімі – 10 жыл. Сонымен бірге келісім мерзімін кейін ұзарту мүмкіндігі де қарастырылған.

Талқыланып жатқан талаптарға сәйкес, Өскемен СЭС-і өндірістік қызметкерлерінің қазіргі саны мен олардың жалақы деңгейі сақталуға тиіс. Бұл станция жұмысын тұрақты жалғастыруға және еңбек ұжымының әлеуметтік жағдайына әсер етпеуге мүмкіндік береді.

Бұдан бөлек, СЭС-тің инвестициялық бағдарламасын қаржыландыру міндетін жалға алушы тарапқа жүктеу ұсынылып отыр. Станция өндірген электр энергиясының комбинат қажеттілігінен артылған бөлігі Бірыңғай сатып алушыға сатылмақ. Осылайша станцияның өндірістік мүмкіндігін толық пайдалану және артық қуатты елдің энергетикалық жүйесіне бағыттау көзделеді.

Қазіргі уақытта мәміленің түпкілікті талаптары әлі келісіліп жатыр. Сондықтан Өскемен СЭС-ін ұзақ мерзімді жалға беру мәселесі бойынша соңғы шешім қабылданған жоқ. Тараптар техникалық, экономикалық және құқықтық талаптарды пысықтауды жалғастырып жатыр.

Өскемен ЖЭО-ны кеңейту мен титан-магний комбинатын тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз етуге бағытталған бастамалар өңірдің энергетикалық инфрақұрылымын дамытудағы маңызды жобалардың қатарында. Оларды іске асыру электр және жылу энергиясымен қамтудың сенімділігін арттыруға, өнеркәсіп кәсіпорындарының тұрақты жұмыс істеуіне қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді деп күтіледі.

Сонымен қатар ЖЭО-да жаңа қуаттардың іске қосылуы Өскемендегі құрылыс қарқынына байланысты өсіп келе жатқан жылу қажеттілігін өтеуге жол ашады. Нәтижесінде жаңадан салынған тұрғын үйлерді, әлеуметтік және коммерциялық нысандарды жылу желілеріне қосу мүмкіндігі кеңейіп, қаланың алдағы дамуына қажетті энергетикалық қор қалыптастыру көзделіп отыр.