Мемлекеттік үй мен жеңілдетілген ипотека ережелері өзгереді: 20% және 50% квота кімдерге беріледі?

Қазақстанда тұрғын үй жағдайын жақсартуға бағытталған мемлекеттік қолдау шараларын жүзеге асырудың жаңа ережелері бекітілді. Өнеркәсіп және құрылыс министрі 2026 жылғы 14 тамызда тиісті №407 бұйрыққа қол қойды. Жаңа нормалар коммуналдық тұрғын үй қорын бөлуге, жеңілдетілген ипотека бағдарламаларына және азаматтардың кіріс деңгейіне қойылатын талаптарға қатысты. Өзгерістердің басым бөлігі ресми жарияланғаннан кейін он күнтізбелік күн өткен соң, ал кіріске қатысты жекелеген нормалар 2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізіледі.

Тұрғын үйді бөлудегі квоталар мен басымдықтар

Коммуналдық тұрғын үй қорынан немесе жергілікті атқарушы органдар дербес тұрғын үй қорынан арендаға алған баспананың кемінде 20 пайызы жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға беріледі. Осы санаттағы үміткерлер саны қарастырылған пәтерлерден аз болған жағдайда, қалған баспана басқа басым санаттарға қайта бөлінеді. Дәл осындай 20 пайыздық минималды шек тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы жеңілдетілген ипотекалық қарыздарды үлестіруде де сақталады.

Коммуналдық немесе арендалық тұрғын үйдің кемінде 50 пайызы арнаулы жеңілдетілген санаттағы азаматтарға беріледі. Бұл тізімге Ұлы Отан соғысының ардагерлері, жеңілдіктері бойынша оларға теңестірілген тұлғалар, басқа мемлекеттердің территориясындағы әскери қимылдардың ардагерлері, I және II топтағы мүгедектігі бар тұлғалар, мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар, жесірлер мен жесір ерлер, көпбалалы аналар мен көпбалалы отбасылар кіреді. Сонымен қатар отбасында I немесе II топтағы мүгедектігі бар адамы бар немесе мүгедек баланы тәрбиелеп отырған отбасы мүшесі бар Қазақстан граждандары мен қандастар да осы топқа жатады. Бұл санаттардан үміткерлер жеткіліксіз болса, қалған баспана кезектілік бойынша өзге мұқтаж жандарға үлестіріледі.

Қалған тұрғын үй көлемі бірыңғай республикалық электрондық базада немесе «Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы» базасында есепте тұрған өзге де граждандар мен қандастарға есепке тұрған күні мен отбасының табысы ескеріле отырып беріледі.

Соңғы алты айдағы жиынтық табыс 2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап мынадай межелерден аспауы тиіс:

• Үш және одан да көп адамы бар отбасылар үшін отбасының әрбір мүшесіне шаққанда 2 ең төменгі күнкөріс деңгейіне дейін немесе табысы болмауы қажет.

• Екі адамнан тұратын отбасы үшін әрбір мүшесіне 3,5 ең төменгі күнкөріс деңгейінен аспауы тиіс.

• Азамат жалғыз өзі тұратын жағдайда соңғы алты айдағы табысы 5,5 ең төменгі күнкөріс деңгейінен аспауы немесе атында табысы болмауы тиіс.

Табысты есептеу кезінде есепте тұрған азаматтың және оның отбасы мүшелерінің Қазақстан территориясындағы еңбек және кәсіпкерлік қызметтен тапқан кірістері ескеріледі.

Ережеде тұрғын үйдің бөлме саны бойынша да нақты нормалар жазылған. Ерлі-зайыптыларға бір бөлме қарастырылады. Бір жынысты отбасы мүшелеріне екі адамнан артық емес есеппен бір бөлме беріледі. Түрлі жынысты отбасы мүшелеріне (ерлі-зайыптылардан бөлек) әр екі адамға бір бөлмеден келетіндей жеке бөлмелер бөлінуі тиіс. Осы талаптарға сай баспана болмаған жағдайда, азаматтың келісімімен кішірек пәтер ұсынылуы мүмкін. Кейбір созылмалы аурулардың ауыр түрімен ауыратын азаматтарға және мүгедектігі бар балалары бар отбасыларға қосымша жеке бөлме қарастырылады, бұл аумақ артық деп есептелмейді.

Ауылдық елді мекендердегі коммуналдық немесе арендалық баспанаға өтінімді есепте тұрған азаматтар мен қандастар Отбасы банкінің интернет-ресурсы арқылы бере алады.

Жылдық 2 пайыздық жеңілдетілген ипотекалық қарыздар мұқтаж ретінде есепте тұрған басым санаттағы азаматтарға қолжетімді. Олардың соңғы алты айдағы еңбек және кәсіпкерлік қызметтен түскен отбасылық жиынтық табысы отбасының әрбір мүшесіне шаққанда 5 ең төменгі күнкөріс деңгейінен аспауы тиіс.

Жылдық 5 және 7 пайыздық ипотекалық қарыздарға тұрғын үй кезегінде тұрған және ресми еңбек немесе кәсіпкерлік табысы бар Қазақстан граждандары мен қандастар қатыса алады. Баспананы бөлу және шешім қабылдау процесі бекітілген квоталарды ескере отырып, Отбасы банкінің ақпараттық жүйесі арқылы автоматты түрде жүзеге асырылады.