Қазақстандық ерлер неге кеш үйленеді? Статистикалық талдау

Бірінші кредиттік бюроның талдау орталығы 2026 жылдың басына қарай Қазақстандағы ерлер қауымының әлеуметтік-демографиялық жағдайына қатысты ауқымды зерттеуін ұсынды. Мәліметтерге сүйенсек, елімізде ерлер саны 10 миллион адамға жетіп, халықтың жалпы құрылымының 49 пайызын құрап отыр.

Сарапшылардың мәліметінше, Қазақстанда ерлер мен әйелдер саны арасындағы алшақтық соңғы жылдары тренд бойынша қысқарып келеді. Қазіргі таңда бұл айырмашылық 450 мың адамды құрайды, ал 2013 жылы бұл көрсеткіш 600 мыңға дейін жеткен болатын.

Зерттеу нәтижелері қазақстандық ерлердің отбасын құруға асықпайтынын көрсетеді. Ерлердің алғашқы некеге тұрудағы орташа жасы 27,9 жас деңгейінде сақталды. Салыстырмалы түрде, әйелдер қауымы алғаш рет орташа есеппен 25,3 жасында тұрмысқа шығады. Бір қызығы, Түркістан облысы — ерлер саны әйелдерден басым болатын республикадағы жалғыз аймақ болып отыр. Мұнда әр үй шаруашылығында орташа есеппен 2,7 ер адамнан келеді.

Елімізде ерлердің орташа жасы 31,1-ді құрайды, бұл әйелдермен салыстырғанда 3,2 жылға жас. 2025 жылы дүниеге келген 172,5 мың ер баланың арасында Мұхаммед, Әлихан, Айсұлтан, Омар және Алдияр есімдері ең танымал болып танылды. Сонымен қатар, Төре-Нұрым, Абд Аль-Әлим және Милош сияқты сирек кездесетін есімдер де тіркелген.

Ерлер қауымы әлі де ауыр және зиянды еңбек нарығының негізгі күші болып қала береді. Статистика бойынша 316,1 мың ер азамат зиянды еңбек жағдайында жұмыс істесе, 83,2 мыңы ауыр физикалық еңбекпен айналысады.

Сонымен қатар сарапшылар елдің қорғаныс саласына жұмсалатын шығындарды да атап өтті. 2026 жылдың 1 сәуіріндегі жағдай бойынша әскери шығындар 1,53 триллион теңге деңгейінде жоспарланған, бұл мемлекеттік бюджеттің жалпы көлемінің 4 пайызына тең.