Қазақстандағы ең ықпалды 50 бизнесмен анықталды: Forbes жаңа рейтинг жариялады

Forbes Kazakhstan журналы «Қазақстандағы ең ықпалды 50 бизнесмен - 2026» атты 16-шы рейтингін жариялады. Кезекті зерттеу нәтижесі елдегі ірі мәмілелердің экономикалық және саяси ықпал ету аймақтарын қалай өзгерткенін көрсетті. Сарапшылардың бағалауынша, бизнесменнің беделі тек капитал көлемімен емес, сонымен бірге негізгі салалардағы ұстанымымен, мемлекеттік шешім қабылдау орталықтарына жақындығымен және ірі әлеуметтік-экономикалық жобалардың ауқымымен анықталады.

Рейтинг көшбасшысы және стратегиялық жобалар

2023 жылғы көрсеткішті қайталап, рейтингтің 1-орынына Вячеслав Ким қайта оралды. Кәсіпкер 2025 жылдың шілдесінде сатып алған Alatau City Bank қаржы ұйымының қызметін болашақ экономикалық әрі технологиялық орталық - Алатау қаласын дамытумен және ірі инвестициялық жобаларды қаржыландырумен байланыстырады. Сонымен қатар, 2026 жылдың қыркүйегінде Ким бұл аймақта білім беру, ғылыми және венчурлік жобаларға арналған, капиталы $100 млн құрайтын эндаумент-қоры бар AÑSA HUB орталығын құратынын мәлімдеді.

Биылғы топ-50 тізіміне 4 жаңа өкіл енді. Тізімге енген тұлғалардың тәжірибесі бизнестегі ықпалдылыққа ірі активтерге иелік ету арқылы да, оларды тиімді басқару арқылы да жетуге болатынын дәлелдейді:

• Шахмұрат Мүтәліп (75 ең бай бизнесмен тізімінде №22, капиталы - $482 млн) - Eurasian Resources Group (ERG) акцияларының 39,3%-ын сатып алды және «Алтыналмас» алтын өндіру компаниясын сатып алу туралы келісімшартқа қол қойды.

• Нұрлан Артықбаев (75 ең бай бизнесмен тізімінде №21, капиталы - $508 млн) - «Қазақмыс корпорациясы» акционерлік қоғамына бақылау орнатты.

• Кудрәт Игнатұлы Шамиев - ERG тобының Қазақстандағы кәсіпорындарының басшысы болып тағайындалды.

• Алмаз Әлсенов (75 ең бай бизнесмен тізімінде №48, капиталы - $204 млн) - халықаралық Harvest Group компаниясының негізін қалаушы. Қазіргі таңда Қызылорда облысында агроиндустриялық кластер мен суару инфрақұрылымын салу жобасын жүзеге асыруда. Сонымен қатар, ол Астана қаласында франциялық Paris Saint-Germain (PSG) клубының лицензиясы бойынша футбол академиясын ашты.

Бұқаралық спорт пен теннис саласына салынған инвестициялар

Ірі бизнес өкілдерінің отандық кәсіби спортты дамытуға қатысу белсенділігі артты. Соңғы кезеңде біршама кәсіпкерлер футбол клубтарының инвесторлары мен серіктестері атанды:

• Тимур Турлов (капиталы - $5,2 млрд) - «Шахтер» (Қарағанды) клубын;

• Нұрлан Артықбаев - «Ақтөбе» клубын;

• Дінмұхамед Ыдырысов (капиталы - $605 млн) - «Тұран» (Түркістан) клубын;

• Шахмұрат Мүтәліп - «Ордабасы» (Шымкент) клубын;

• Сергей Кан (капиталы - $450 млн) - «Қызыл-Жар» (Петропавл) клубын қаржыландыруды өз мойнына алды.

• Владимир Ким ($5,9 млрд) мен Олег Новачукке ($388 млн) тиесілі KAZ Minerals компаниясы «Елімай» (Семей) клубының басты серіктесі болды.

Теннис саласында ұзақ мерзімді жүйелі жұмыстың үлгісін Болат Өтемұратов (капиталы - $5,4 млрд) көрсетіп келеді. 2007 жылдан бері Қазақстан теннис федерациясын басқарып келе жатқан кәсіпкер бұл спорт түріне $200 млн-нан астам жеке қаражатын жұмсаған. Осы жұмыстың нәтижесінде 2026 жылы Елена Рыбакина Australian Open және US Open турнирлерінің жеңімпазы атанып, әлемдік рейтингтің 1-орынына көтерілді.

Медицина және EdTech салаларының дамуы

• Ерлан Сүлейменов (капиталы - $110 млн) - «ОЛИМП» клиникалық-диагностикалық зертханалар желісінің негізін қалаушы. 20 жыл ішінде компания 20 зертхана мен 600-ден астам процедуралық кабинеттен тұратын желіге айналды. Қазіргі уақытта кәсіпорын клиникалар, дәріханалар мен цифрлық сервистерді кешенді дамытуда.

• Рауан Кенжеханұлы - Bilim Group EdTech-экосистемасының негізін қалаушы. Компания мәліметінше, оның өнімдерін 4300-ден астам балабақша, 7200 мектеп, 268 колледж және 100-ден астам ЖОО пайдаланады. Күнделікті аудиториясы 2 миллионнан асады.

Рейтинг методологиясы: Бастапқы тізімге елдегі белгілі 100-ден астам бизнесмен енгізілді. Олардың арасынан капиталы, қызметкерлер саны және 2025 жылы төленген салық көлемі бойынша ең жоғары көрсеткішке ие 66 қатысушыдан тұратын лонг-лист қалыптастырылды. Тізімді бизнес, сарапшылар қауымдастығы және БАҚ өкілдерінен құралған сарапшылар тобы 6 балдық жүйемен бағалады. Шорт-лист түзу кезінде сарапшылардың бағасы негізгі салмаққа ие болды. Қатысушылардың жасы 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша көрсетілген.