Қазақстан мұнайын шетелге шығаратын негізгі құбырдағы экспорт 45% азайды

2026 жылдың қаңтар айында Қазақстан мұнайының әлемдік нарыққа шығуы күрт төмендеді. Bloomberg агенттігінің хабарлауынша, Каспий құбыр консорциумы (КҚК) арқылы экспорт көлемі жоспарланған деңгейден шамамен 45 пайызға құлаған. Бұған қолайсыз ауа райы, жөндеу жұмыстарының созылуы және дрон шабуылдарының салдары әсер еткен.

Трейдерлердің дерегінше, қаңтар айында CPC Blend маркалы мұнай экспорты тәулігіне 800–900 мың баррель көлемінде ғана болады. Ал бастапқыда жоспарланған 45 партияның кемінде 21-і тоқтатылған. Нарықтағы ұсыныстың азаюы бағаның өсуіне әкеліп, қазақстандық мұнай бір жылда алғаш рет премиямен сатыла бастады. Соңғы мәмілелер Dated Brent эталонына барреліне 1,2 доллар үстемемен жасалған.

Негізгі себептер: ауа райы мен инфрақұрылым

Экспорттағы іркілістің басты себебі – Новороссийск маңындағы теңіз терминалының жұмысы. Қазақстан үшін толық жүктеме екі бірдей қалқымалы айлақ құрылғысының қатар жұмыс істеуіне байланысты. Алайда қазіргі таңда олардың біреуі ғана істеп тұр және ол да жиі тоқтайды.

Соңғы апталарда болған дауылдар мұнай тиеу процесін бірнеше рет тоқтатты. Ал техникалық қызмет көрсетуден оралуы тиіс екінші құрылғының іске қосылуы кешіккен. Үшінші құрылғы 2025 жылғы қараша айының соңында зақымданған.

Өндіріске төнген қауіп

Жағдай ушығып барады. Куәгерлердің айтуынша, КҚК құбыр жүйесі кей сәттерде өндірушілерден мұнай қабылдауды мүлде тоқтатқан, себебі сақтау резервуарлары толып қалған.

Қазақстан тәулігіне шамамен 1,8 млн баррель мұнай өндіреді. КҚК толық қуатта жұмыс істемеген жағдайда ел балама бағыттар арқылы оның тек жартысын ғана экспорттай алады. Ұзаққа созылған тоқырау кен орындарында мәжбүрлі түрде өндірісті қысқартуға алып келуі мүмкін.

Каспий құбыр консорциумы – Қазақстан мұнайын Ресей аумағы арқылы Новороссийск портына жеткізетін негізгі экспорттық бағыт. Консорциум акционерлері қатарында Қазақстан, Ресей және Chevron, ExxonMobil секілді ірі компаниялар бар.

Айта кетейік, КҚК-ның Қара теңіздегі инфрақұрылымы 2025 жылы бірнеше рет шабуылға ұшыраған. Ақпан, қыркүйек және қараша айларында тіркелген инциденттердің ең ірісі 29 қарашада болған. Сол кезде дрондар ВПУ-2 құрылғысын істен шығарған. Бұған қоса, КҚК арқылы тасымал көлемі Ресей тарапынан да азайған: Каспий теңізіндегі «Лукойл» платформаларына жасалған шабуылдардан кейін ресейлік жеткізілімдер тәулігіне шамамен 150 мың баррельге қысқарған.