Иранда үш күндік ұлттық аза тұту жарияланды

Иран билігі елдегі жаппай наразылықтар барысында қаза тапқан қауіпсіздік күштерінің қызметкерлеріне байланысты үш күндік ұлттық аза тұту жариялады. Бұл жөнінде The Times of Israel хабарлады.

Иран үкіметі наразылықтарды «тәртіпсіздіктер» деп бағалап, оны «АҚШ пен сионистік режимге қарсы ирандық ұлттық қарсылық күресі» ретінде сипаттады. Осыған байланысты Иран президенті Масуд Пезешкиан азаматтарды  жалпыұлттық «қарсылық шеруіне» қатысуға шақырды. Биліктің мәлімдеуінше, шерулер зорлық-зомбылықты айыптауға бағытталады, ал тәртіпсіздіктерді «қалалық террористік қылмыскерлер» ұйымдастырған.

Адам құқықтарын қорғаумен айналысатын Human Rights Activists News Agency (HRANA) дерегіне сәйкес, наразылықтар кезінде 490 бейбіт наразылық білдіруші мен 48 ирандық күштік құрылым қызметкері қаза тапқан. Сонымен қатар елде шамамен 10 мың адам ұсталған. Иран билігі әзірге құрбандар саны бойынша ресми статистика ұсынған жоқ.

Наразылықтар Иранның барлық провинциясындағы 111 қала мен елді мекенді қамтыған. Қаза тапқандар санының артуына байланысты үкімет ұлттық аза жариялау туралы шешім қабылдаған.

Ирандағы ахуалдың ушығуы аясында халықаралық деңгейде де белсенді талқылаулар жүріп жатыр. АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио мен Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Иранға қатысты ықтимал қадамдарды талқылаған.

The Wall Street Journal басылымының жазуынша, АҚШ-та алдағы апта басында арнайы брифинг өтіп, Иранға қарсы қосымша санкциялар енгізу, сондай-ақ әскери соққы жасау мүмкіндігі қарастырылуы ықтимал. Сонымен бірге киберқұралдар арқылы антиүкіметтік белсенділікті күшейту және онлайн-платформалар арқылы наразылықтарды қолдау нұсқалары талқылануда.

Бұған дейін Иран билігі елге шабуыл жасалған жағдайда Израиль мен АҚШ әскери базаларына соққы беретінін ескерткен.

Еске салайық, 2025 жылғы 29 желтоқсанда Тегеранда иран риалының күрт құнсыздануына байланысты саудагерлер наразылыққа шыққан. 30 желтоқсанда оларға студенттер қосылды. Тәртіпсіздіктер көп ұзамай ірі қалалардың басым бөлігіне тарады. 2 қаңтарда көшелерде қарулы белгісіз топтар пайда болып, құқық қорғау органдарымен қақтығыстар жиілеген.

Тәртіпсіздіктердің шарықтау шегі 8 қаңтар кешіне сәйкес келді. Билік сол күні 25 құқық қорғау қызметкерінің қаза тапқанын хабарлады. Тегеран мэрі Алиреза Заканидің айтуынша, астанада 25 мешіт өртеліп, 26 банк, 3 медициналық орталық, 10 мемлекеттік мекеме, 48 өрт сөндіру көлігі, 42 автобус пен жедел жәрдем көлігі, сондай-ақ 24 пәтер бүлінген.

Иран билігі тәртіпсіздікке қатысушыларды террористер деп атап, оқиғалардың ұйымдастырылуына Израиль мен АҚШ-ты айыптады. 10 қаңтарда АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп Ирандағы соңғы үш жылдағы ең ірі наразылықтарға пікір білдіріп, АҚШ наразылық білдірушілерге көмектесуге дайын екенін айтқан.