FT: Трамптың Газаны қалпына келтіруге арналған «Бейбітшілік кеңесі» қорына бірде-бір жарна түспеген

Газаны соғыстан кейін қалпына келтіру үшін АҚШ президенті Дональд Трамптың бастамасымен құрылған «Бейбітшілік кеңесінің» қоры бірнеше ай ішінде донорлардан бірде-бір ресми жарна қабылдамаған. Бұл туралы Financial Times басылымы хабарлады. 

FT деректеріне сәйкес, бөлінген қаражат Дүниежүзілік банк жанындағы арнайы қорға емес, ұйымның JPMorgan Chase банкіндегі жеке шотына тікелей аударылған. Сонымен қатар бұл қаржы тетігінде тәуелсіз бақылау және ашықтық жүйесі қарастырылмаған. 

«Бейбітшілік кеңесінің» өкілдері FT басылымына қатысушы елдерге қаржыландырудың бірнеше жолы ұсынылғанын, ал кейбір мемлекет балама механизмдерді таңдағанын айтқан. Сондай-ақ ұйым қаржылық есепті кейінірек атқарушы кеңеске ұсынатынын мәлімдеді. Financial Times мәліметінше, Марокко бөлген 20 млн долларға жуық қаржы Газадағы жоғарғы өкіл Николай Младеновтың кеңсесінің жұмысына және Палестина технократиялық комитеті қызметкерлерінің еңбекақысын төлеуге бағытталған. Ал БАӘ-нің Газадағы полиция қызметкерлерін даярлауға бөлмек болған 100 млн доллары әзірге бұғаттаулы тұр. 

Сонымен қатар АҚШ Мемлекеттік департаменті «Бейбітшілік кеңесіне» байланысты жобаларға шамамен 1,2 млрд доллар көлеміндегі қаражатты қайта бөлуді көздеп отыр. Алайда бұл қаржы әлі іске қосылмаған. Бұдан бөлек, Вашингтон ұйымның операциялық шығындары үшін тағы 50 млн доллар бөлуді жоспарлағанымен, қаражат әзірге аударылған жоқ. FT басылымына пікір білдірген АҚШ Конгресіндегі дереккөздің айтуынша, ұйым әзірге бұл қаражатты басқармайды. Оның сөзінше, қаржылық бақылау жүйесі толық қалыптаспайынша, қаржы пайдалануға берілмейді. 

Басылым мәліметінше, «Бейбітшілік кеңесі» саяси және құқықтық сипаттағы бірқатар қиындықтарға кезіккен. Трамптың бейбітшілік жоспары ХАМАС-ты қарусыздандыруды, Израиль әскерін Газадан шығаруын және анклавты қайта қалпына келтіруді көздегенімен, дереккөздер бұл бағыттардың ешқайсысында нақты ілгерілеу байқалмайтынын айтады. Сондай-ақ Газаны қалпына келтіруге арналған америкалық қаржыдан әлі күнге дейін бір доллар да жұмсалмаған. 

«Бейбітшілік кеңесі» 2026 жылғы қаңтарда құрылған еді. Ұйымның жарғысына Дональд Трамп Дүниежүзілік экономикалық форум барысында Таяу Шығыс және Оңтүстік Америка мемлекеттері басшыларының қатысуымен қол қойған. Кеңестің алғашқы басқосуы 19 ақпанда Вашингтонда өтті. Ұйым қатарына Қазақстан мен Өзбекстан еніп, жарғыны мақұлдады. Алғашында жобаға 50-ге жуық ел шақырылғанымен, соңында құжатты тек 19 мемлекет бекітті. 

Саммит кезінде Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев Газа секторында тұрғын үйлер, мектептер, балабақшалар мен медициналық мекемелер салу жобаларына қатысуға дайын екенін білдірді. Ал Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ұйым аясында Дональд Трамптың атымен арнайы марапат енгізу бастамасын ұсынды. Бұған дейін Трамп «Бейбітшілік кеңесіне» мүше елдер Газаны гуманитарлық қолдау және қалпына келтіру жұмыстарына 7 млрд доллардан астам қаржы бөлуге келіскенін, ал АҚШ қосымша 10 млрд доллар қарастыруға дайын екенін айтқан еді. 

Жобаға шақырылған мемлекеттердің арасында Ресей, Беларусь және Украина да бар. Ресей президенті Владимир Путин бұған дейін АҚШ-та бұғатталған ресейлік активтер есебінен қорға 1 млрд доллар аударуға дайын екенін мәлімдеген. Кейін Кремль өкілі Дмитрий Песков Ресейдің бұл ұйымға қосылуы жөнінде әлі нақты шешім қабылданбағанын хабарлаған болатын.

Жарылқасын Шұғыла