Дрон шабуылдарынан кейін КҚК арқылы Қазақстан мұнайын тасымалдау тоқтады

Каспий құбыр консорциумы Қазақстаннан мұнай қабылдауды уақытша тоқтатты. Бұған Новороссийск маңындағы Қара теңіз айлағында мұнай тиеудің доғарылуы және танкерлерге жасалған дрон шабуылдары себеп болған. Бұл туралы Reuters агенттігі жағдайдан хабардар дереккөздерге сүйеніп жазды.

Агенттік мәліметінше, кемелердің айлаққа кіруден бас тартуына байланысты мұнай жөнелту мүмкін болмай қалған. Соның салдарынан КҚК-ның Новороссийск маңындағы теңіз айлағындағы сақтауға арналған ыдыстар толып, консорциум Қазақстаннан келетін мұнайды қабылдауды тоқтатуға мәжбүр болған.

Мұнай тиеуге келген танкерлерге 17, 19 және 20 шілдеде дрондармен шабуыл жасалған. Осы оқиғалардан кейін Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі мен Энергетика министрлігі КҚК инфрақұрылымына және мұнай тасымалдауға қатысатын кемелерге соққы беруді тоқтатуға шақырды.

Қазақстан билігі болған жайттарды елдің экономикалық мүддесіне қол сұғу деп бағалады. Алайда ресми мәлімдемелерде шабуылдарды нақты қай тарап жасағаны айтылған жоқ.

Ресей тарапы танкерлерге жасалған соққыларға Украинаны айыптап, мұны әлемдік мұнай нарығындағы тұрақтылықты бұзуға бағытталған әрекет деп атады. Украина бұл айыптауды жоққа шығарды.

Украинаның Қазақстандағы елшісі Виктор Майко КҚК танкерлері мен инфрақұрылымына жасалған шабуылдарға Киевтің қатысы барын дәлелдейтін айғақ жоқ екенін мәлімдеді. Оның сөзінше, Қазақстан, оның азаматтары, инфрақұрылымы және экономикалық мүдделері Украина үшін әскери нысана ретінде қарастырылмайды.

Елші Ресейдің радиоэлектрондық күрес жүйелері украин дрондарының жұмысын бұзып, оларды істен шығаруы немесе кей жағдайда басқаруды өз қолына алуы мүмкін деген пікір айтты. Ол мұндай ұшу аппараттарының арандату мақсатында пайдаланылу мүмкіндігін жан-жақты тергеуге шақырды. Ресей тарапының бұл мәлімдемеге қатысты жауабы келтірілмеген.

Reuters мәліметінше, шабуылдардан кейін халықаралық тасымалдаушы компаниялар бағыттарын өзгерте бастаған. Кемелердің қозғалысын бақылауға арналған LSEG деректері кемінде екі танкердің КҚК айлағына барудан бас тартып, бағытын өзгерткенін көрсеткен.

КҚК акцияларының 15%-ына иелік ететін америкалық Chevron компаниясы жағдайды бақылап отырғанын хабарлады. Компания өкілдері қызметкерлердің қауіпсіздігі басты орында екенін мәлімдеген.

Financial Times басылымы да үш мұнай саудагеріне сүйеніп, танкерлердің Новороссийск маңындағы КҚК теңіз айлағына кіруден бас тарта бастағанын жазды. Басылымның дерегінше, осы жағдай консорциумның жұмысын тоқтатуына және Қазақстаннан мұнай жеткізудің үзілуіне әкелген.

КҚК Қашаған және Қарашығанақ кен орындарынан өндірілген мұнайды Ресей аумағы арқылы Қара теңіз жағалауына тасымалдайды. Новороссийск маңындағы айлақтан шикізат танкерлерге тиеліп, әлемдік нарыққа жөнелтіледі.

Бұл бағытпен тәулігіне бір миллион баррельден астам мұнай тасымалданады. КҚК үлесіне Қазақстан мұнайы экспортының шамамен 80%-ы тиесілі. Сондықтан консорциум жұмысының ұзақ уақыт тоқтауы елдегі мұнай өндіруге, экспорт көлеміне және бюджет кірісіне әсер етуі мүмкін.

Құбыр арқылы тасымалдың тоқтауы әлемдік нарықтағы мұнай ұсынысын тәулігіне шамамен бір миллион баррельге азайтуы ықтимал. Бұл Таяу Шығыстағы қақтығыстарға байланысты алаңдаушылық күшейген кезде жаһандық энергетика нарығына қосымша қысым түсіруі мүмкін.

Financial Times Қазақстан экономикасының мұнай кірісіне едәуір тәуелді екенін атап өтті. Басылым КҚК жұмысындағы іркілістер мұнай өндіру мен экспорт жоспарының орындалуына кері әсер етуі мүмкін екенін жазды.

Қазақстан президентінің энергетика жөніндегі кеңесшісі Мағзұм Мырзағалиев бұған дейін биылғы мұнай өндірісі жоспарланған көлемнен шамамен 5% төмен болуы мүмкін екенін айтқан. Оның сөзінше, бұған көктемде КҚК айлағындағы мұнай тиейтін қалқымалы қондырғының зақымдануы да әсер еткен.

Консорциум Қазақстан мен Ресейге, сондай-ақ батыстық мұнай өндіруші компаниялардың еншілес құрылымдарына тиесілі. КҚК әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен 2%-ын қамтамасыз етеді.

КҚК мен Қазақстанның Энергетика министрлігі мұнай қабылдаудың тоқтатылғаны және тасымалдың қашан қайта басталатыны туралы әзірге толық ресми мәлімет жариялаған жоқ.