Астаналық кәсіпкерлердің мәселелері неге шешілмейді?

Астана қаласының Кәсіпкерлер палатасы мемлекеттік органдармен жұмыс барысында Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі талаптарының жиі бұзылатынын анықтаған.

Бұл бұзушылықтар өтініштерді үстірт қарау, негізсіз созбалаңға салу, артық әкімшілік кедергілер жасау, кәсіпкерлердің құқықтарын сақтамау түрінде көрінеді. Аталған мәселелер кәсіпкерлердің құқықтарына зиян келтіретіндіктен, олар Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл кеңесінде қаралуда.

Кейбір жағдайларда бір кәсіпорынның шағымы бірнеше орган арасында (прокуратура, министрліктер, қорлар) бірнеше рет қайта жолданғанымен, нақты қаралмаған. Осы мәселе төңірегінде кәсіпкерлер наразылық білдірді. Ал әкімдік өкілдері қайта жолдау деректері расталған жағдайда жауапкершілік қарастырылатынын мәлімдеді. 2025 жылы 186 қайта жолдау фактісі бойынша жауапты тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеттің дерегіне сәйкес, осындай құқықбұзушылықтар үшін 300-ге жуық адам әкімшілік жауапқа тартылған.

Сарапшылар мен кәсіпкерлердің пікірінше, бұл – жекелеген жағдай емес, тәжірибеде жиі кездесетін жүйелі мәселе. Мәселен, Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл кеңесінің мүшесі Қанат Елеусізов:

«Бір құжат алдымен прокуратураға түседі, кейін Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне, одан Сауда департаментіне, одан әрі тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне, кейін сапаны бақылау басқармасына жіберіледі. Осылайша ол бірнеше орган арасында айналып жүреді. Мұны ашық айтқанда “футболға салу” деуге болады. Яғни нақты қай орган жауапты екені түсініксіз. Әр қайта жолдау – уақытты созу. Бір құжатты қанша адам қарайды? Ал нәтижесінде көбіне формалды жауап беріледі. Нақты шешім жоқ, тек заңнан үзінді келтіріледі», – деді.

Алайда әкімдік өкілдері мұндай пікірмен келіспейді. Олардың айтуынша, кәсіпкерлерді қолдауға бағытталған бірқатар шара іске асырылып жатыр. Қазіргі таңда «Е-өтініш» платформасы арқылы әр өтініштің қайда, қашан және кімге жолданғаны бақылауда. Бүгінге дейін жүйеге 160 мың өтініш тіркелген.

Осылайша, мәселенің шешімі тек формалды бақылауда емес, мемлекеттік органдар мен бизнес арасындағы ашық диалогты күшейтуде, жауапкершілікті нақты айқындауда және процестерді цифрландыруда жатыр. Жүйелі бақылау, тиімді коммуникация және заң талаптарына сай нақты жауаптар кәсіпкерлердің сенімін арттырып, қаладағы бизнес-климатты жақсартуға мүмкіндік береді.

Анель Ғалымжанқызы