АҚШ жасырын түрде 25 мыңнан астам мигрантты үшінші елдерге депортациялаған

АҚШ әкімшілігі Дональд Трамп билікке келген сәттен бастап 25 мыңнан астам мигрантты өздері ешқашан тұрмаған әрі ешқандай қатысы жоқ үшінші елдерге жасырын түрде депортациялаған. Бұл туралы 24 БАҚ-тың басын қосқан халықаралық журналистік консорциум дайындаған Deportation Project зерттеуіне сілтеме жасап Forbidden Stories желісі хабарлады.

Зерттеу нәтижесіне сәйкес, Вашингтон бұл құпия бағдарламаны жүзеге асыру үшін 410 миллион доллар қаражат бөлген. Депортацияланғандардың негізгі бөлігі - 20 мыңға жуық адам автобустармен Мексикаға жеткізілсе, қалғандары әуе көлігі арқылы Латын Америкасы, Кариб бассейні, Африка, Орталық Азия және Тынық мұхиты аймағындағы 27 мемлекетке таратылған. Осы зерттеуді жүргізгендердің арасында The Washington Post және The Guardian сияқты беделді басылымдардың тілшілері бар.

Журналистердің мәліметінше, депортацияға ұшырағандардың арасында АҚШ соттары қудалау және өмірлеріне төнетін қауіпке байланысты өз отандарына қайтаруға ресми түрде тыйым салған азаматтар да бар. Вашингтон мұндай адамдарды тікелей өз елдеріне жібере алмағандықтан, Иран, Ауғанстан, Ирак, Қырғызстан, Сьерра-Леоне және Гана азаматтарын үшінші - негізінен Африка елдеріне жөнелткен.

Қазіргі уақытта АҚШ мұндай келісімдерді кемінде 38 мемлекетпен жасасып үлгерген, олардың үштен бірі - Африка елдері. Келіссөздер мен қаржылық төлемдерге Госдепартаменттің 2025 жылдың мамыр айында құрылған, 41 жастағы дипломат Кристиан Эрхардт басқаратын Ремиграция мәселелері жөніндегі бюросы жауапты болып келеді. AFP агенттігінің хабарлауынша, Вашингтон бұл елдерді келісімге көндіру үшін визалық шектеулер арқылы қысым көрсеткен.

Сонымен қатар, бұл бағдарламаға БҰҰ құрамына кіретін Халықаралық миграция ұйымы (IOM) тартылғаны белгілі болды. Ұйым қызметкерлері 13 елде депортацияланғандарды баспанамен, тамақпен және психологиялық көмекпен қамтамасыз етуде. Дегенмен IOM ішкі құжаттарында бұл әрекеттер ұйымның АҚШ-тың мигранттарды қайтару саясатына сыбайлас болып көріну қаупін тудыратыны айтылған.

Айта кету керек, «ремиграция» термині Еуропадағы ультраоңшыл партиялар тарапынан белсенді қолданылып келеді. Германияда Саксония-Анхальт жеріндегі сайлауда жеңіске жеткен «Германия үшін балама» (АдГ) ультраоңшыл партиясының өңірлік лидері Ульрих Зигмундтың «ремиграция» туралы мәлімдемесі үлкен сынға ұшырады. Қыркүйек айының басындағы сайлаудан кейін ол «ремиграция және депортация бойынша шабуылдау операциялары» барысында қару қолданылуы мүмкін екенін білдірген.

Халықаралық деңгейде бұл жағдай мигранттардың құқықтарын бұзу және оларды құқықтық вакуумда қалдыру ретінде бағаланудa.