16 жерде "жұмыс істеген": жүздеген ана босанғанда берілетін жәрдемақыны көбейту үшін табысын қолдан арттырған

Қазақстанда азаматтарды зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тиімділігіне жүргізілген мемлекеттік аудит аяқталды. Қорытындылары ҚР Жоғары аудиторлық палатасының төрағасы Әлихан Смайыловтың қатысуымен өткен отырыста қаралды.

Аудит нәтижесі бойынша елде зейнетақы мен жәрдемақы алушылардың саны және төлем мөлшері жыл сайын өсіп келе жатқаны анықталды. Соңғы бес жылда орташа ынтымақты зейнетақы 37%-ға, базалық зейнетақы 45%-ға, Бірыңғай жинақтаушы қордан төленетін зейнетақы 25%-ға артқан. Мемлекеттік жәрдемақылар 58%-ға, ал Әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін төлемдер 2,5 есе көбейген.

Дегенмен аудит бірқатар жүйелі кемшілікті де көрсетті.

Мәселен, өзін-өзі жұмыспен қамтитын азаматтардың зейнетақы жарналары тұрақсыз, бұл болашақта зейнетақы көлеміне әсер етуі мүмкін. Сондай-ақ халықаралық деңгейде ақпарат алмасу тетіктерінің жетілмегені қосарланған төлем төлеу тәуекелін арттырады.

Аудиторлар жүктілік және босану бойынша көп төлемдер алу үшін кіріс деңгейі мен жұмыс орындарының санын жасанды түрде көбейтіп көрсету фактілерін де анықтады. Кейбір жағдайларда аударымдар бір мезгілде 3-10 жұмыс орнынан түсіп отырған, ал 169 адам 16-дан астам ұйымда есепте тұрған. Мұндай фактілерді болдырмау үшін нормативтік базаны пысықтау қажет.

Сонымен қатар Әлеуметтік сақтандыру қоры активтерінің сенімгерлік басқарудан шамадан тыс алынуы 216 млрд теңгеден астам тиімсіз қаржы жұмсауға әкелген. Ал әлеуметтік төлемдердің шекті мөлшерінің болмауы мен кіріс органдарымен өзара ақпарат алмасудың жеткіліксіздігі шамамен 96 млрд теңге активтің жоғалуына себеп болған.

Жалпы аудит қорытындысы бойынша:

• 5 млн теңгеге қаржылық бұзушылықтар,

• 216,2 млрд теңгенің тиімсіз пайдаланылуы,

• 46 жүйелі кемшілік анықталды.

• 22 материал әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін, ал 2 іс құқық қорғау органдарына жіберілді.